όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τους Αερογράφους, (AIRBRUSH)
αλλά ίσως ποτέ δεν σας είπαν  !

 για τις αγορές σας, σας προσκαλούμε στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα



ποιον Αερογράφο να διαλέξω  ?        γιατί δεν μου δουλεύει σωστά  ?      

από τον Κώστα Καλφάκη (10/2000).
Αυτό το άρθρο είναι αφιερωμένο στον παλιό φίλο, πελάτη και εκλεκτό μοντελιστή, Ανδρέα Λυπητεράκο, που μου χάρισε το 1968 τον πρώτο ίσως αερογράφο που εμφανίσθηκε ποτέ στην Ελλάδα. Ήταν σε δερμάτινη κασετίνα ένας Meiji. Τον έχω ακόμη. Ετσι μπήκα στον κόσμο του αερογράφου και στα εκπληκτικά του αποτελέσματα.  


η σελίδα αυτή ξεκίνησε να φτιάχνεται από την απάντηση που έδωσα σε ένα μοντελιστή στην Θεσσαλονίκη, για να τον βοηθήσω στην σωστή επιλογή του Αερογράφο του. Την δημοσιεύω, γιατί πιστεύω ότι πολύ φίλοι μπορεί να έχουν την ίδια απορία, ή μάλλον πολύς κόσμος να την έχει πατήσει στην Ελλάδα, να έχει απογοητευτεί και να μην μπορεί να κάνει σωστά την δουλειά του. Όποιος πιστεύει ότι μπορεί να προσθέσει κάτι είναι ευπρόσδεκτος.

 

Εισαγωγή:
Ίσως ποτέ στην Ελλάδα Μοντελιστικά περιοδικά και καταστήματα δεν έδωσαν μια σωστή  πληροφόρηση στο ερώτημα "ποιος είναι ο σωστός Αερογράφος για την δουλειά αυτή που τον χρειάζομαι", ούτε συμβούλεψαν σωστά το τι κάνει ο κάθε Αερογράφος και πώς το κάνει. 
Πιθανόν μερικά από αυτά να είχαν άγνοια του θέματος ή πιθανότερο να είχαν διαφημιστική σκοπιμότητα και κόλλαγαν την ταμπέλα του "επαγγελματικού" αερογράφου σε αερογράφους που δεν ήταν η σωστή επιλογή,  μόνον και μόνον για να θαμπώσουν τον αγοραστή. Μισή κοροϊδία δηλαδή.

Πιστεύω τέλος πάντων, ότι άρθρο γραμμένο με το σκεπτικό του πως να διαλέξει κανείς τον Αερογράφο του, δεν δημοσιεύτηκε ποτέ μέχρι σήμερα (2002).
Επιτρέψτε μου λοιπόν να πάρω το λόγο και να σας πω όσα ξέρω, λίγο πολύ σαν ειδικός. Από το 1968-1969 που πρωτόπιασα  αερογράφο στα χέρια μου, έχω αγαπήσει και εκτιμήσει πολύ τον ίδιο τον αερογράφο και την χρήση του. Χρόνια τώρα έχω ψάξει και ψάχνω με μεράκι το θέμα.
Θα σας πω τα πράγματα σωστά και με την σειρά. Έχω πειραματιστεί με πολλούς τύπους αερογράφων (είμαι και συλλέκτης) αλλά και χρωμάτων, έχω επισκευάσει εκατοντάδες αερογράφους και έχω βρεθεί στα εργοστάσια παραγωγής τους. Έχω μιλήσει με τεχνικούς και έχω δει πως σχεδιάζονται, πως κατασκευάζονται, πως λειτουργούνε, τι μέταλλα χρησιμοποιούνται και γιατί.

Όλα αυτά τα χρόνια έχω βοηθήσει πολλούς πελάτες μου να βρουν τον σωστό δρόμο στην τεχνική της χρήσης του Αερογράφου, για μοντελισμό, για ζωγραφική, για υφάσματα, για την κεραμοποιία, το καλλιτεχνικό μανικιούρ, για κράνη, μοτοσικλέτες, ποδήλατα ακόμη και την ζαχαροπλαστική. (τώρα τελευταία μου ήρθε και CD για εφαρμογή του αερογράφου για μακιγιάζ σε γραφεία κηδειών !! Τρελοί αυτοί οι Αμερικάνοι)

Εντύπωση πάντως μου έχει κάνει, η παγίδα στην οποία έπεσαν ειδικά πολλοί μοντελιστές, από το παραπλανητικό σλόγκαν εμπόρου ειδών μοντελισμού σε περιοδικό της δεκαετίας του 1990.
Διαλαλούσε το εμπόρευμα του, προσδίδοντας του τον τίτλο του "επαγγελματικού" και "super fine", μπερδεύοντας ακόμη και κάτι όρους για "σιφόνια" και χωρίς "σιφόνια" σαν να ήτανε ο Αερογράφος εξάρτημα για τις αποχετεύσεις. 
Όπως είναι φυσικό, ο όρος "επαγγελματικός" και "super fine", είναι πολύ Glamour και αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές εκείνων, που θα ήθελαν να έχουν τέλεια αποτελέσματα βαφής αλλά και εκείνων που θα ήθελαν να έχουν τον "καλύτερο" Αερογράφο, τον πιο εξεζητημένο, το πιο δυνατό "εργαλείο" !
Το κάθε εργαλείο όμως, όπως ο Αερογράφος, έχει φτιαχτεί για τον δικό του σκοπό και δεν είναι σαν τις χρυσές καδένες, που και αυτές όμως έχουν την κατάλληλη ώρα και περίσταση που φοριούνται.

Αυτές όμως οι μπαρούφες έκαναν ζημιά σε πολύ κόσμο, και πολλοί ταλαιπωρούνται ακόμη, χωρίς να έχουν λίγο πολύ καταλάβει το γιατί.

 

  Η ιστορία και η αλήθεια για τους Αερογράφους, βήμα βήμα:            

1.  Η μυθολογία του "professional" και του "super fine".
Π
ολλές εταιρείες κατασκευής αερογράφων, χρησιμοποιούν πράγματι τον προσδιοριστικό όρο "professional" και"super fine", που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει: "επαγγελματικός" και "πολύ μικρού μπεκ». Για έναν όμως που γνωρίζει τους Αερογράφους και την ιστορία της εξέλιξης τους, είναι κατανοητό ότι ο όρος αυτός προσδιορίζει τον επαγγελματία εκείνον που η δουλειά του είναι "professional illustrator", δηλαδή επαγγελματίας καλλιτέχνης γραφικών τεχνών, ο γνωστός μας γραφίστας, όταν παλιότερα δεν υπήρχαν τα computer graphics. 
Οι επαγγελματίες αυτοί, έκαναν και κάνουν, (όσοι έχουν απομείνει πλέον), εντελώς άλλες δουλειές, διαφορετικές από τους μοντελιστές. Κυρίως ζωγραφίζουν και χρησιμοποιούν άλλα χρώματα, που είναι πολύ διαφορετικά σε ιξώδες, πυκνότητα και ρευστότητα από "τα δικά μας" μοντελιστικά. Χρησιμοποιούν κυρίως μελάνια (καολίνες, σινική κλπ.) και όχι βερνικοχρώματα η ακρυλικά σμαλτοχρώματα όπως εμείς οι μοντελιστές. Η διαφορά είναι στο ιξώδες και την ρευστότητα του χρώματος αλλά επίσης και στο μέγεθος του κόκκου της χρωστικής ουσίας που υπάρχει μέσα στο χρώμα. Τα μοντελιστικά χρώματα είναι πολύ καλυπτικά αλλά και πιο παχύρρευστα, διότι περιέχουν ρητίνες για συνεκτικό της χρωστικής ουσίας, η οποία με την σειρά της έχει πιο χοντρό κόκκο, που ποικίλει ανάλογα τον κατασκευαστή και την απόχρωση.. 
Ένας χονδρός κόκκος χρωστικής δεν περνά εύκολα από τα "τριχοειδή αγγεία" του εσωτερικού ενός αερογράφου τύπου FINE, που όπως είπαμε έχει κατασκευαστεί για χρώματα σαν την σινική μελάνη που είναι σαν νερό.  Αποτέλεσμα είναι οι ροή του χρώματος να είναι δύσκολη με αποτέλεσμα να μπουκώνει ο Αερογράφος και ο ψεκασμός να γίνεται με διακοπές, εξαναγκάζοντάς μας να τραβάμε την βελόνα μπρός- πίσω για να ξεμπουκώσει.
Οι αερογράφοι με tip τύπου σταγόνας αντιμετωπίζουν καλύτερα αυτό το πρόβλημα και δεν μπουκώνουν τόσο εύκολα.

Διευκρίνηση: όσο και να αραιώσουμε ένα μοντελιστικό χρώμα, αυτό το πρόβλημα δεν το ξεπερνάμε εύκολα.. Αντίθετα μπορεί να καταστρέψουμε την χημική συνοχή του χρώματος και να "κόψει". Θα έχει τύχει να δείτε μέσα στο μπουκάλι, στο χρώμα να διαχωρίζεται η χρωστική ουσία από την ρητίνη και να κατακάθεται σαν λάσπη στον πυθμένα.
Επίσης κανένα μπουκαλάκι μιας απόχρωσης δεν έχει το ίδιο ιξώδες με μια άλλης απόχρωσης, ακόμη και εάν είναι και τα δύο από τον ίδιο κατασκευαστή. Πρώτος στόχος ενός κατασκευαστή είναι το χρώμα του να είναι καλυπτικό.


(κάποια στιγμή θα πρέπει να διαστείλουμε την έννοια του "διαλυτικού" και του "αραιωτικού" που χρησιμοποιούμε, στα αγγλικά thinner και retarder αντίστοιχα, όπως και τις μαϊμούδες διαλυτικά. Το διαλυτικό τής κάθε εταιρείας είναι το μοναδικό για τα χρώματά της. Εάν κάποιοι για το μεγάλο κέρδος γεμίζουν μπουκαλάκια με white spirit και νέφτι του εμπορίου και το σερβίρουνε για διαλυτικό, το μόνο που κατάφεραν είναι να χαλάσετε τα χρώματά σας. Αυτά τα μαϊμούδες διαλυτικά είναι μόνον καλά για να ξεπλένετε πινέλα και Αερογράφους και τότε αντί να ακριβοπληρώνετε την μαϊμού, αγοράστε με το 1/5 των χρημάτων σας ένα μπουκάλι από το χρωματοπωλείο της γειτονιάς σας και κάντε όμορφα την δουλειά σας. Εκτός εάν σας αρέσουν τα μικρά πλαστικά μπουκαλάκια του εμπορίου).

Εάν ο μοντελιστής πάρει τον "επαγγελματικό" και "super fine" Αερογράφο έχει κάνει αυτόματα λάθος επιλογή.
Είναι σαν να  έχει πάρει ένα καλαμάκι της πορτοκαλάδας για να ρουφήξει μέλι.

2.  Η μυθολογία της διαμέτρου του μπεκ και η μύτη "super fine".
Μιλούνε μερικοί για πολύ μικρής διαμέτρου μπεκ (τόσο όσο δεν το "χωρά το μάτι") και για μύτες
"super fine" που αφού είναι Super και αφού είναι και Fine, τότε αναμενόμενο το θαύμα του τέλειου αποτελέσματος. Δεν είναι όμως αυτό πάντα αλήθεια και είναι πολύ πονηρό marketing αυτή η ταμπέλα, που εύκολα πείθει τον κόσμο υπονοώντας, ότι όσο πιο λεπτό το μπεκ του Αερογράφου, τόσο πιο λεπτές γραμμές θα κάνει, άρα τόσο και πιο καλός είναι. Πονηριά ή ασχετοσύνη, τελικά κατεύθυνε τον κόσμο στους πολυδάπανους τύπους αερογράφων, με την προσδοκία των μοντελιστών για πολύ ψηλές και λεπτές γραμμές, που όμως δεν είναι το πάν, αφού κάτι τέτοιο δεν είναι παρά μόνον το 10% των συνολικών εργασιών του χρήστη.
Λάθος ή παραπλάνηση, έκανε το κόσμο να ξοδεύει τα χρήματά του άσκοπα.
Το εάν είναι super και fine ή όχι, δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία όπως θα δούμε πιο κάτω.

Και ιδού όλες οι αλήθειες:
α).  Η αλήθεια της ΛΕΠΤΗΣ γραμμής
Το μέγεθος της γραμμής δεν εξαρτάται τόσο πολύ από την διάμετρο του μπεκ (βλέπε πιο κάτω) αλλά κυρίως από την αιχμή της βελόνας. Όσο πιο μυτερή η βελόνα τόσο πιο λεπτή και η γραμμή που θα γράψει ο Αερογράφος.
Το μικρότερο σε διάμετρο μπεκ θα ψεκάσει απλώς λιγότερο χρώμα και ίσως αυτό μας κάνει να πιστέψουμε ότι βγάζει πολύ λεπτή γραμμή.
Το χρώμα με την σωστή υποπίεση που αναπτύσσεται στο στόμιο, αναγκάζεται να "γλύψει" την βελόνα, να κατευθυνθεί στην άκρη της και φτάνοντας στην αιχμή της να εξακοντίζεται προς τα εμπρός σε πολύ μικρά σταγονίδια.
Το μέγεθος του σταγονιδίου του χρώματος, δηλαδή η εξατομίκευση του χρώματος είναι τόση όσο αιχμηρή είναι η άκρη της βελόνας. Όσο πιο μυτερή λοιπόν είναι αυτή και όσο πιο αεροδυναμικά χαρακτηριστικά έχει (κωνικότητα της βελόνας) τόσο πιο λεπτή και συγκεντρωμένη θα είναι και η δέσμη και το ελάχιστο πάχος της γραμμής που θα γραφτεί (υπεισέρχεται εδώ και η παράμετρος "ποσότητα χρώματος" που εξακοντίζεται, που έχει να κάνει με το πόσο έχει οπισθοδρομήσει η βελόνα) .
Επειδή και οι τρεις κλασσικές μύτες και στόμια των αερογράφων έχουν πάντα πολύ αιχμηρή βελόνα, όλοι λοιπόν μπορούν να κάνουν μια λεπτή γραμμή, που θα είναι ικανοποιητική και για την πιο απαιτητική μοντελιστική δουλειά (πχ. καπνιές στον κινητήρα αεροπλάνων 1/72). 
Οι Extra Fine αερογράφοι θα κάνουν πολύ λεπτή γραμμή γιατί εξακοντίζουν πολύ μικρές ποσότητες χρώματος αλλά αφού επιλύσουμε τα προβλήματα μπουκώματος, αραίωσης χρώματος και της σωστής πίεσης. Δουλεύοντας με πολύ πιο αργές κινήσεις και με πολύ σταθερό χέρι, βγάζουν λεπτές γραμμές αλλά απαιτείται εμπειρία και υπομονή.
Φυσικά αερογράφος που κάνει λεπτές γραμμές είναι ίσως μόνον για το 10% των εργασιών μας. Δεν είναι για μπογιάντισμα αλλά για ζωγραφική. Η βαφή επιφανειών είναι "μπογιάντισμα", δηλαδή επικάλυψη με "υγρό χρώμα" και όχι "σκόνη χρώματος". Εάν βάφατε π.χ. ένα τοίχο θα χρησιμοποιούσατε ένα ρολό και όχι ένα πινέλο.
Προτροπή: καταλληλότερος είναι ο αερογράφος που θα έχει το σωστό μπεκ, πράγμα που θα διαβάσετε πιο κάτω, εκτός και εάν διαλέξετε έναν νέο αερογράφο με paint tip τύπου σταγόνας, όπου εκεί πλέον υπάρχει μόνον ένα ενιαίο μέγεθος μπεκ και βελόνας και μπορεί να κάνει λίγο πολύ όλες τις δουλειές.

β) η αλήθεια για το ΜΠΕΚ και να ανεπιθύμητα μπουκώματα.
Η επιλογή του μπεκ είναι σημαντική αλλά όχι τόσο πολύ για το θέμα της λεπτής γραμμής. Λίγο πολύ λεπτές γραμμές βγάζουν όλοι οι αερογράφοι. Διαλέγουμε Μπέκ ανάλογα με την δουλειά που έχουμε να κάνουμε και τα χρώματά μας.
Η διάμετρος του μπεκ, μικροσκοπικό, μικρό, μεσαίο ή χοντρό, έχει να κάνει κυρίως με την ποσότητα του χρώματος που ψεκάζεται ανά δευτερόλεπτο, δηλαδή την καλυπτικότητα. Αυτή η διαφορά φαίνεται στα μεσαία και μεγάλα ανοίγματα ψεκασμού και όχι όταν η βελόνα είναι τέρμα εμπρός. Μεγαλύτερη ποσότητα χρώματος σημαίνει μεγαλύτερη καλυπτικότητα (σε συνάρτηση πάντα με το τι ταχύτητα κινείται το χέρι μας και σαρώνουμε την επιφάνεια που βάφουμε).
Με σωστή καλυπτοκότητα ψεκάζουμε χρώμα υγρό και όχι σκόνη χρώματος και βάφουμε τις επιφάνειες στρωτά.
Σε μικρές γωνίες ψεκασμού μπορούμε πάντοτε να έχουμε και μία γραμμή του πάχους γραμμής μολυβιού. (εδώ υπεισέρχεται και ο παράγοντας του από πόσο μακριά ψεκάζουμε. Όσο πιο κοντά, τόσο και μικρότερη η διασπορά και το άνοιγμα του κώνου, άρα λεπτότερη γραμμή, αρκεί και η πίεση ψεκασμού να είναι η κατάλληλη. Όσο πιο μεγάλη πίεση τόσο μεγαλύτερη διασπορά και το σβήσιμο (ντεγκραντέ). Ένα πολύ μικρό μπεκ ψεκάζει λιγότερο χρώμα, άρα κινούμε τον αερογράφο πιο αργά.

Το πιο σημαντικό για το μέγεθος του μπεκ είναι πως πρέπει να "ταιριάζει" με το είδος του χρώματος, την υφή του και  το πόσο λεπτόρρευστο είναι και πόσο "λεπτόκοκκο" είναι. Μικρά μπεκ σαν τα "super fine" και "extra fine" είναι για μελάνια, καολίνες και σινική, δηλαδή χρώματα σαν νερό και όχι ρητινούχα. Το μοντελιστικό χρώμα είναι και πιο χοντρόκοκκο και πιο παχύρρευστο (ακόμη και εάν το αραιώσετε) κάνοντας τα "super fine" μπεκ να υποφέρουν από μπουκώματα. Θέλουν οπωσδήποτε το μεσαίο μπεκ. Εάν επιμένετε στο "super fine", θα δείτε ότι όταν ψεκάζετε έχετε διακοπές στον ψεκασμό και μπουκώματα. Για να γιατρεύετε το πρόβλημα θα έχετε συνηθίσει να τραβάτε την σκανδάλη προς τα πίσω. Αυτό είναι αποτέλεσμα λάθους επιλογής μπεκ. Πρέπει η ροή να είναι πάντα συνεχόμενη και σταθερή.
Το μπούκωμα οφείλεται σε αγγειακά φαινόμενα. Η πορεία του χρώματος στο εσωτερικό του Αερογράφου περνά από τόσο λεπτές (αγγειακές) διαδρομές, που παγώνει και στεγνώνει χωρίς της παρουσία αέρα, γιατί οι κόκκοι του χρώματος "στραγγαλίζονται" και το χρώμα στερεοποιείται από μόνο του. Εάν τώρα οι διαδρομές είναι ευρύτερες το πρόβλημα αυτό δεν παρουσιάζεται.
Τέτοια προβλήματα έχουν εξαλειφθεί στους Αερογράφους νέας γενιάς, που ξεχωρίζουν από το air-tip που είναι σαν σταγόνα νερού, και οι "κεφαλές" τους είναι χαρακτηριστικά ογκώδεις (το μπροστινό μέρος του σώματος).
Εκεί τα εσωτερικά αγγεία έχουν μεγάλο εύρος και το χρώμα δεν στραγγαλίζεται, με αποτέλεσμα η ροή να είναι πιο στρωτή και συνεχής.

tip νέας γενιάς,
τύπου "σταγόνας"
κλασσικό tip
βιδωτό κωνικό

γ) το πρόβλημα του "Over Spay"
Θα αναφερθούμε τώρα και σε μία άλλη ακόμη διάσταση προβλημάτων που επιτρέψτε μου να χρησιμοποιήσω τον Αγγλικό όρο "Over Spray". Κοιτάξτε τις τρεις πιο κάτω εικόνες.

1   2   3  4

Στην πρώτη εικόνα αριστερά βλέπουμε το πρότυπο ίχνος ενός Fine αερογράφου. Εστιάζει και συγκεντρώνει "υγρό" χρώμα σε μια πολύ μικρή περιοχή, (λεπτή γραμμή)  αλλά ταυτόχρονα υπάρχει εξωτερικά και μία μεγάλη περιοχή που το χρώμα διαβαθμίζεται από υγρό μέχρι την κατάσταση "σκόνης". Η σκόνη δεν βάφει, ούτε σε αυτήν την περιοχή "δένει" το χρώμα.
Μπορούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει από την εικόνα 4.
Στην εικόνα 4, βλέπουμε ότι στο κέντρο του κώνου που σχηματίζει ο αερογράφος τα σταγονίδια του χρώματος είναι πιο πυκνά σε σχέση με τον αέρα. Στα άκρα του κώνου όμως είναι πολύ λιγότερα και εκεί το χρώμα στην διαδρομή του μέχρι την επιφάνεια που βάφουμε έχει στεγνώσει και επικολλάται σαν σκόνη. Σε αυτό το σημείο παίζει πολύ ρόλο και η αεροδυναμική της βελόνας που μπορεί να περιορίσει το Over Spray. Τέτοια ικανότητα έχουν οι BADGER Renegade.
Αντίθετα όμως ένα αερογράφος με μεγαλύτερο μπέκ στρώνει το χρώμα σωστά και πλουσιοπάροχα, αφήνοντάς το να καθίσει υγρό, με όλες του πλέον τις ιδιότητες σαν χρώμα και όχι σαν σκόνη.
Ισως είναι λίγο χιουμοριστικό αλλά η εικόνα 3 μιλάει από μόνη της.
Για ειδικά εφέ, weathering, καπνιές, σκιάσεις ο Fine θα κάνει άριστη δουλειά.
Για μπογιάντισμα όμως χρειάζεται μεγάλο μπέκ. Ο αγαπημένος μου τέτοιος αερογράφος είναι ο BADGER 200NH.

Συμπέρασμα:
Έτσι οι "super fine" και οι "extra fine" Αερογράφοι και μπεκ προορίζονται για μελάνια και είναι ακατάλληλοι για μοντελισμό.
Αλλάξτε αμέσως τα μπεκ τουλάχιστον σε μεσαία να βρείτε την υγειά σας, ελπίζοντας η μάρκα που έχετε να διαθέτει σέρβις και ανταλλακτικά, και να μην κοστίζουν μια περιουσία.
Εάν αγοράζετε για πρώτη φορά Αερογράφο, διαλέξτε οπωσδήποτε να είναι "Medium" μύτη-βελόνα .
Εάν βάφετε αποκλειστικά γυαλιστερά χρώματα τότε σκεφτείτε το "Heavy Duty" μπεκ, γιατί βγάζει το καλύτερο λούστρο, ενώ το Medium θα κάνει το χρώμα σατινέ αντί γυαλιστερό. Αυτό οφείλεται στο ότι το χρώμα από τον Αερογράφο μέχρι το μοντέλο, από την διαδρομή του μέσα στον αέρα στεγνώνει και όταν φτάσει στο μοντέλο δεν είναι υγρό και δεν κάνει κρούστα.
 

3. η αλήθεια για το περιβόητο "ΣΙΦΟΝΙ". 
Κάποτε ακούσαμε διαφημίσεις να "διαλαλούν" Αερογράφους χωρίς "σιφόνι", τάχα μου οι καλύτεροι.
Εκείνο που ήθελαν να πετύχουν ήταν να αναγορεύσουν σαν καλύτερους τους Αερογράφους που έχουν την τροφοδοσία του χρώματος (το δοχείο του χρώματος) από επάνω και όχι από κάτω. Έτσι βρήκαν τον όρο σιφόνι σαν εφεύρημα αρνητικής διαφήμισης για να πουλήσουν ευκολότερα το δικό τους εμπόρευμα που δεν είχε τι άλλο παρά το δοχείο του χρώματος από πάνω. Άλλωστε σιφόνι δεν υπάρχει στους Αερογράφους, αλλά σίγουρα στις αποχετεύσεις των σπιτιών μας.

Το αστείο αυτό διαφημιστικό σλόγκαν δυστυχώς δούλεψε καλά, ίσως και γιατί ακόμη υποστηρίχτηκε από τα καταστήματα, γιατί οι Αερογράφοι αυτοί ήταν Ταϊβανέζικοι, και είχαν τεράστιο ποσοστό κέρδους, αφού τους πωλούσαν στην τιμή των Αμερικάνικων και τους κόστιζαν μόνον το 1/3 από τους άλλους.

Διαφορετικοί τύποι τροφοδοσίας

τροφοδοσία με την υποβοήθηση της βαρύτητας

Δοχείο χρώματος από το πλάι.

Δοχείο χρώματος από κάτω.

Ιδού όμως η διαφορά, αφού επισημάνουμε ότι υπάρχουν 3 τύποι τροφοδοσία του χρώματος, δηλαδή το σε πιο σημείο του σώματος του Αερογράφου προσαρμόζεται το δοχείο του χρώματος και κατά συνέπεια σε ποιο σημείο σε σχέση με το μπεκ είναι η μέση στάθμη του χρώματος μέσα στο δοχείο :
α)  από πάνω (τροφοδοσία με την υποβοήθηση της βαρύτητας).
Αυτός ο τρόπος τροφοδοσίας έχει τα πλεονεκτήματά του και τα μειονεκτήματα. Πλεονέκτημα είναι ότι μπορούμε να εργαζόμαστε με μικρότερη πίεση αέρα και ως εκ τούτου να πλησιάζουμε πιο κοντά στην επιφάνεια που εργαζόμαστε.  Μειονέκτημα είναι ότι λόγω της βαρύτητας το χρώμα συγκεντρώνεται όση ώρα δεν ψεκάζουμε στην άκρη του μπεκ και με την επόμενη πίεση της σκανδάλης του αέρα θα έχουμε ένα μη ελεγχόμενο "φτύσιμο" χρώματος, φιλοδωρώντας το μοντέλο σας με πιτσιλιές. Αυτό συμβαίνει γιατί εξ αιτίας της βαρύτητας που  μικροποσότητες χρώματος συσσωρεύονται στην άκρη της βελόνας. Με το πρώτο πάτημα της σκανδάλης το χρώμα αυτό εξακοντίζεται στο μοντέλο κάνοντας την ζημία. Το ξεπερνάμε φυσικά ψεκάζοντας πρώτα π.χ. σε μια εφημερίδα.
Οι Αερογράφοι αυτοί είναι χρήσιμοι περισσότερο για γραφίστες που δουλεύουν πάνω σε επίπεδη και οριζόντια επιφάνεια (όπως το τραπέζι τους) και όταν έχουν ανάγκη πάρα πολύ λεπτών και σκληρών γραμμών, όπως η γραμμή λεπτού μολυβιού. (όσο πιο κοντά ψεκάζουμε τόσο πιο λεπτή και κοφτή γραμμή έχουμε).
Δηλαδή το πάχος της γραμμής είναι τόσο πιο λεπτό και πιο συγκεντρωμένο όσο πιο πολύ πλησιάζουμε κοντά στην επιφάνεια βαφής, και επειδή όσο πιο κοντά πάμε, τόσο και πιο πολύ πρέπει να μειώνουμε την πίεση του αέρα τροφοδοσίας (για να μην σκορπά το χρώμα). Αν φτάνουμε στο σημείο να μην υπάρχει αρκετή πίεση για να αναρροφηθεί το χρώμα από ένα δοχείο "από κάτω" (αναρρόφησης), τότε χρειαζόμαστε αερογράφο με τροφοδοσία από πάνω, ώστε η βαρύτητα να υποβοηθά την ελαχιστοποιημένη πίεση του αέρα.
Συμπέρασμα για τον στατικό μοντελισμό :

Με την υφή των μοντελιστικών χρωμάτων και το καλυπτικό μπογιάντισμα που χρειάζονται τα μοντέλα υπό κλίμακα, οι Αερογράφοι αυτοί δεν είναι οι πιο κατάλληλοι. (μην ξεχνάμε ότι το χρώμα για να στρώνει και να καλύπτει ομοιόμορφα πρέπει να ταξιδεύει με 6-12cm απόστασης από τον αερογράφο μέχρι την επιφάνεια που βάφουμε. Πιο κοντά είναι πιο δύσκολο)

β) Δοχείο χρώματος από το πλάι. Η προώθηση του χρώματος προς το μπεκ γίνεται με αναρρόφηση αλλά και με μικρή υποβοήθηση από την υποπίεση. Είναι κάτι σαν τον προηγούμενο τύπο, αλλά κυρίως επιτρέπει την χρήση του Αερογράφου σε κάθετες επιφάνειες ακόμη και σε ταβάνια (αγιογραφίες, διακοσμήσεις οροφών  κλπ.) Κυρίως για γραφίστες και ζωγράφους, που αντιμετωπίζουν διάφορες περιπτώσεις εργασίας. Δεν προτείνεται για μοντελισμό.

γ) Δοχείο χρώματος από κάτω.  Η προώθηση του χρώματος προς το μπεκ γίνεται με αποκλειστικά με αναρρόφηση με την δημιουργία υποπίεσης στο μπεκ. Αυτοί με λίγα λόγια είναι οι καλύτεροι Αερογράφοι για μοντέλα. Δεν πιτσιλάνε, γιατί το χρώμα δεν μαζεύεται στο tip, αφού σαν συγκοινωνούν δοχείο το χρώμα οπισθοχωρεί, έχει καλύτερο ζύγισμα στο χέρι, καλύτερη οπτική σκόπευση προς το μοντέλο και καλύτερη γωνία χεριού ως προς τον στόχο.
Ο πρώτος Αερογράφος που θα αποκτήσετε θα είναι τέτοιος, διαλέγοντας φυσικά να είναι διπλής ή μονής λειτουργίας, κάτι που θα πούμε πιο κάτω.

4. Διπλής ή μονής λειτουργίας ??

διπλής λειτουργίας μονής λειτουργίας

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα είναι η ποσότητα του χρώματος που ψεκάζουμε. Είτε γιατί θέλουμε καλυπτικότητα, είτε γιατί θέλουμε λεπτές γραμμές. Η ποσότητα λοιπόν αυξομειώνεται με την μετακίνηση της βελόνας, πίσω ή εμπρός. Η μετακίνηση αυτή αυξάνει ή μειώνει την διατομή απ' όπου περνάει το χρώμα στο μπεκ.
Η μετακίνηση αυτή γίνεται με δύο τρόπους, η με συνδυασμό της κίνησης της σκανδάλης της βαλβίδας του αέρα ή με ένα κινητό εξάρτημα στην ουρά του Αερογράφου.
α). Στην πρώτη περίπτωση η σκανδάλη κάνει δύο δουλειές, απελευθερώνει αέρα και ταυτόχρονα μπορεί να οπισθοδρομεί την βελόνα, δύο λειτουργίες μαζί, εξ' ου και ο χαρακτηρισμός "Διπλής λειτουργίας". Μπορούμε δηλαδή, ενώ βάφουμε, με ένα δάκτυλο να απελευθερώνουμε αέρα και να αυξομειώνουμε ταυτόχρονα και την ποσότητα του χρώματος, και κατά συνέπεια και το πάχος της γραμμής. Το σύστημα είναι καλό για ζωγραφική, για σκιάσεις, για αυτοσχεδιασμούς και για έμπειρο χρήστη.
β). Στην δεύτερη περίπτωση η σκανδάλη κάνει μόνον μία δουλειά, αυτή που απελευθερώνει τον αέρα και η βελόνα οπισθοδρομεί με την βοήθεια μιας βίδας στην ουρά του Αερογράφου. Για την λειτουργία αυτή απαιτείται να χρησιμοποιήσουμε το ελεύθερο χέρι μας και οι στιγμιαίες αυξομειώσεις της ποσότητας του χρώματος δεν είναι δυνατές. Παρ' όλα ταύτα είναι εύχρηστος και σταθερός, αν μη τι άλλο και καθόλου πολύπλοκος.

Σημπέρασμα:
Στην πράξη θα διαπιστώσετε ότι οι πιο πολλές δουλειές απαιτούν σταθερή ποσότητα χρώματος, (ας πούμε σταθερή γωνία ψεκασμού), γιατί οι μοντελιστές είμαστε περισσότερο μπογιατζήδες παρά ζωγράφοι.
Έτσι ο μονής λειτουργίας, είναι ο ιδανικός Νο. 1 Αερογράφος που θα υπάρχει στο εργαστήριό σας.
 

5. Εσωτερικής ή εξωτερικής ανάμιξης ?

Εσωτερικής ανάμιξης Εξωτερικής ανάμιξης

Υπάρχουν ακόμη δύο κατηγορίες Αερογράφων, της 1. εσωτερικής και 2. της εξωτερικής ανάμιξης.
Η διαφορά έγκειται στον τρόπο με τον οποίο ο αέρας συμπαρασύρει το χρώμα, με χοντρικά λόγια που αναμιγνύεται το χρώμα με τον αέρα.
α). Στην πρώτη περίπτωση αυτό φαίνεται να γίνεται μέσα στο σώμα του Αερογράφου, αν και στην πραγματικότητα γίνεται απ' έξω. Η περίπτωση είναι ότι αέρας και χρώμα έρχονται ομοαξονικά μέχρι το μπεκ και έχουμε ιδανική και στρωτή αεροδυναμική ροή, με το πιο φίνο σύννεφο ψεκασμού. Οι Αερογράφοι αυτοί είναι οι μεγάλοι ακριβείας, με τον λεπτότερο κόκκο ψεκασμού αλλά κοστίζουν περισσότερο.
β). Στην δεύτερη περίπτωση, αυτό όχι μόνον γίνεται απ' έξω από το σώμα του Αερογράφου αλλά και φαίνεται ευδιάκριτα. Ο αέρας φεύγει από το ακροφυσιο έξω από το σώμα του Αερογράφου σαρώνει το μπεκ που είναι μπροστά του και υπό γωνία, και συμπαρασύρει το χρώμα, όπως οι παλαιές τρόμπες του φλίτ.
Οι Αερογράφοι αυτοί είναι πολύ οικονομικοί, αρκεί να διαλέξετε ποιότητα.
Προσοχή: κυκλοφορούν κάτι άθλιες απομιμήσεις BADGER, σε τιμή προσιτή, που όμως είναι δυστυχώς πεταμένα χρήματα και "χαρά της παραμονής και της πρωτοχρονιάς λύπη".

Οι Αερογράφοι εξωτερικής ανάμιξης μπορούν οριακά να βγάλουν λεπτόκοκκο σχέδιο καμουφλάζ αλλά είναι ιδανικοί και τους προτείνω ανεπιφύλακτα για γυαλιστερά χρώμα, για αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες. Και αυτό γιατί μπορούν να εναποθέτουν το γυαλιστερό χρώμα αρκετά υγρό πάνω στο μοντέλο, οπότε η γυαλιστερή ρητίνη του να ανεβαίνει στην επιφάνεια και να κάνει μια μοναδικής στιλπνότητας επιφάνεια.

6. Διάφορα ευτράπελα:
Η "γκλαμουριά" της πλατινένιας μύτης.
Έχει ακουστεί ότι κάποιοι σπουδαίοι και "professional" Αερογράφοι, έχουν πανάκριβα tip (η μύτη του μπεκ) γιατί δήθεν είναι από πλατίνα, (στη Θεσσαλονίκη έχει περάσει μάλιστα η εκδοχή ότι είναι από "χρυσοπλατίνα" και έτσι που πάμε, βλέπω σύντομα να λένε ότι είναι και από απεμπλουτισμένο ουράνιο !).
Όλοι γνωρίζουν ότι η Πλατίνα είναι ένα πολύτιμο μέταλλο, καλό για κοσμήματα, αλλά πολύ μαλακό και κατά συνέπεια ακατάλληλο από πλευράς αντοχής για να κατασκευαστεί ένα μπεκ, που θα δέχεται μάλιστα τις πιέσεις μιας βελόνας εκ των έσω. Δεν είναι λοιπόν από πλατίνα κανένα μπεκ. Ίσως ο Αγγλικός όρος "Chrome Plated" ή "Nickel Plated" ή η Κινέζικη απλοποίηση "Plated", μεταφέρθηκε στα Ελληνικά Plated = Πλατίνα. Αλλιώς δεν εξηγείτε αυτό το θαύμα ... 
(είδατε κανένα να μαζεύει τα χαλασμένα tip ?. Όχι ? ,  γιατί πετάτε τις πλατίνες βρε παιδιά.....)

7. Αέρας - πίεση - απόσταση - διάλυση χρώματος - καθάρισμα :
-Λίγα λόγια για τον αέρα: είναι αυτό που χρειάζεται στον Αερογράφο περισσότερο σε ποσότητα και από το χρώμα. Λέγεται μάλιστα ότι ο αέρας είναι αυτός που βάφει. Έτσι ένα κομπρεσέρ είναι πάρα πολύ απαραίτητο.
-Πίεση: Η πίεση που χρειάζεστε είναι από 1,5 μέχρι 2 bar, και ένα κομπρεσέρ πρέπει να παράγει τουλάχιστον 18 λίτρα αέρα το λεπτό. Εάν έχει μικρότερη παροχή, ξεχάστε το είναι μυγοσκοτώστρα, όπως κοροϊδευτικά συνηθίζεται να λέγεται. Η πίεση έχει να κάνει με το μέγεθος του κόκκου στο σύννεφο που ψεκάζεται. Με μικρότερη έχουμε μεγάλο κόκκο, με μεγαλύτερη τον μικρότερο και με πάρα πολύ μεγάλη πίεση δεν βάφουμε αλλά διασπείρουμε το χρώμα μέσα στο χώρο που εργαζόμαστε και το αναπνέουμε ή χρωμο-σκονίζουμε τα πάντα γύρο μας.
-Απόσταση:
-Συνήθως ψεκάζουμε από 5-15 εκατοστά. Από πιο μακριά έχουμε μεγαλύτερη καλυπτικότητα και διασπορά. Από πιο κοντά έχουμε πιο κοφτό σβήσιμο στην γραμμή που γράφουμε αλλά υπάρχει κίνδυνος για "τρεξίματα" στο χρώμα εάν είναι πολύ αραιό. Όσο πλησιάζουμε πιο κοντά, πρέπει ταυτόχρονα να μειώνουμε την πίεση.
-Οι αερογράφοι που χρησιμοποιούν τροφοδοσία του χρώματος με υποβοήθηση της βαρύτητας (μπουκαλάκι από πάνω) μπορούν να λειτουργούν με λιγότερη πίεση αέρα, οπότε μπορούν να ψεκάσουν και από απόσταση 1 cm. Μειονέκτημα τους είναι ότι μπορεί να έχουν την τάση να "φτύνουν" στο πρώτο πάτημα της σκανδάλης και επειδή έχουν πολύ μικρής διατομής μπεκ να μην είναι πρακτικοί για να καλύψουμε μεγάλες επιφάνειες,
-Διάλυση χρώματος:
Κανόνας που πρέπει να θυμόμαστε : Κανένα χρώμα δεν είναι το ίδιο σε ιξώδες με ένα άλλο χρώμα, ακόμη και από τον ίδιο κατασκευαστή, οπότε διαφέρουν στην αραίωση και στον τρόπο χρήσης τους.
Κανόνας για το πόσο ακριβώς αραιώνουμε τα χρώματα δεν υπάρχει, δοκιμάζουμε και μαθαίνουμε. Ξεκινάμε με το χρώμα χωρίς αραίωση, και προσθέτουμε αραιωτικό μέχρι να έχουμε στρωτή, συνεχή και απρόσκοπτη  ροή του χρώματος από τον αερογράφο. Απομακρύνουμε τότε τον αερογράφο από την επιφάνεια που βάφουμε τόσο μακριά ώστε το χρώμα να κάθεται στρωτά, χωρίς τρεξίματα αλλά και χωρίς να πέφτει στεγνωμένο. (πρέπει να θυμόμαστε ότι όσο το χρώμα ταξιδεύει περισσότερη απόσταση από τον αερογράφο μέχρι το αντικείμενο μας στεγνώνει στην διαδρομή του.
Τα ακρυλικά (TAMIYA-GUNZE-BADGER) τα αραιώνουμε λίγο. Συμβατικά μπορούμε να πούμε ότι χρειάζονται 20-30% αραιωτικό (thinner). Με τους Αερογράφους εξωτερικής ανάμιξης ψεκάζονται εύκολα και έτσι όπως είναι μέσα στο μπουκαλάκι.
Τα enamel (TAMIYA-HUMBROL-MOLAK)  θέλουν περισσότερο ακόμη και 1:1.
Όσο πιο στενό το μπεκ, όσο πιο υψηλό το ιξώδες του χρώματος τόσο περισσότερη η αραίωση.
-Καθάρισμα:
φροντίζετε το Αερογράφο σας. Έχετε πάντα έτοιμο ένα μπουκαλάκι με καθαριστικό του χρώματος (white spirit για τα enamel - Αjax για τα τζάμια μπλε με αμμωνία για τα ακρυλικά - διαλυτικό νίτρου για τα laquer based όπως τα GUNZE Mr.Color και Testors ModelMaster-II). Μόλις τελειώσετε την βαφή ψεκάστε σκέτο καθαριστικό για να ξεπλυθούν όλα τα σημεία που έχει περάσει το χρώμα.
Όπως ψεκάζετε το ¨καθαριστικό¨ φράζετε μία χαρτοπετσέτα την έξοδο του μπεκ. Έτσι ο αέρας προσπαθεί να διαφύγει μέσα από την δίοδο του χρώματος, να βγεί στο μπουκάλι δηλαδή σπρώχνοντας το καθαριστικό πίσω. Μόλις αποφράξετε το μπεκ το φεύγει πάλι προς τα εμπρός. Αποτέλεσμα με το καθαριστικό πηγαίνοντας μπρος πίσω, να καθαρίζουμε το αερογράφο τέλεια από τα υπολείμματα του χρώματος. Όταν δούμε το καθαριστικό να βγαίνει καθαρό στην χαρτοπετσέτα, τελειώσαμε. 
Ιδανικά χρώματα για Αερογράφους είναι τα ακρυλικά.

Προφυλάξεις:
Πάντα να φροντίζετε να αερίζεται ο χώρος που δουλεύετε. Να μην εισπνέετε τις αναθυμιάσεις, και ειδικά αυτών που έχουν σύνθεση βερνικιών (laquer). Να φοράτε μάσκα εάν γίνεται και να προσέχετε.
Κάποτε ο υπογράφων που δεν πρόσεχε, απέκτησε μια χρόνια ρινική αλλεργική κατάσταση. Ταλαιπωρήθηκε πολλά  χρόνια και τον έσωσε, καλή του ώρα, ο Gerhard Maak, χειρούργος οριλάς από το Erlangen.
Προσοχή λοιπόν στην υγεία σας.

με μοντελιστικούς χαιρετισμούς

Κώστας Καλφάκης

 

Επίλογος:
Σε κάποιο ταξίδι μου στην Θεσσαλονίκη το 1998, στο ιστορικό κατάστημα του Θεόφιλου, μέσα στην 1 ώρα της επίσκεψής μου, ήρθαν 2 μοντελιστές με χαλασμένο το tip σε κάποιον φθηνής ποιότητας και τυχάρπαστης μάρκας αερογράφου. Στάθηκε αδύνατον να εξυπηρετηθούν όχι μόνον και γιατί δεν υπήρχαν ανταλλακτικά αλλά και γιατί δεν έβγαινε το σπασμένο tip από το σώμα του αερογράφου με τίποτα.
Αισθάνομαι υπερηφάνως γιατί από το 1972 που αντιπροσωπεύω τους BADGER στην Ελλάδα, υπάρχουν χιλιάδες αερογράφων Badger σε λειτουργία στην χώρα μας και δεν υπάρχει ούτε ένας που να μην δουλεύει, ούτε από βλάβη αλλά και ούτε από έλλειψη ανταλλακτικών.
Ευχαριστώ τους φίλους και πελάτες μοντελιστές, που η εμπιστοσύνης τους και η υποστήριξή τους όλα αυτά τα χρόνια, μας έχει βοηθήσει να έχουμε τις πρώτες πωλήσεις στην Ελλάδα.
Αυτό μας γεμίζει με δύναμη να συνεχίζουμε αυτό που κάνουμε και να είμαστε πάντα οι καλύτεροι.
Ζητώ επίσης συγνώμη, εάν το πιο πάνω κείμενο είναι κάπου ειρωνικό ή καυστικό για κάποιους
.

 

Introduction to Airbrushing with Ken Schlotfeldt,

Badger's Airbrush President

δείτε τους Αερογράφους της BADGER κάνοντας double click στο από κάτω λογότυπο.

επισκευθείτε το official site της BADGER

  χρήσιμος οδηγός για αερογράφους και από την BADGER